Sarajevo “LIFƎ” magazin

Iako smo živjeli u opsadi, mi smo bili i posmatrači fenomena kraja jedne urbane civilizacije (što je bilo Sarajevo krajem 20. vijeka) i uspostavljanja jedne nove civilizacije koja je sličila naučno fantastičnim filmovima i ovovremenoj dokumentarnoj tv-seriji Život poslije ljudi. Posmatrati ljude koji stvaraju iz vrlo ograničenih resursa, izloženi neprestajućem teroru, svedeni na pokretne mete – iskustvo je bez premca. Htjeli smo da im postavimo pitanja o nadi, vjeri, humoru, životu poslije smrti, izumima za mentalni opstanak, i zauvijek sačuvati njihove odgovore, znajući već tada da je ovo iskustvo dragocjeno za cijeli svijet. Htjeli smo saznati što više o mogućnostima ljudske prirode i uma koji djeluju slobodno uprkos svim ograničenjima date situacije.

Iz bivšeg života smo poznavali američki magazin LIFE koji je u dvadesetom vijeku osvojio čitav svijet čitaocima otkrivajući skrivene i daleke stvari o kojima ne znaju ništa. Izjava osnivača i vlasnika Henrija Lucea motivirala nas je da jedno od njegovih izdanja (iz 1936.) prikažemo u novom ruhu, postavljajući ga usred opsade Sarajeva. Danas je to antropološki dokument o jednom nemogućem vremenu i ljudskoj borbi da situaciju u kojoj su se našli pobijede umjesto da postanu njene žrtve.

Ova antropološka studija u formi anketa, redizajn slavnog američkog magazine LIFE (koji se bavio istraživanjem i dokumentovanjem novog, nepoznatog i iznad svega sociološki važnog za svijet u cjelini), napravljena je tokom 1995. godine, tokom opsade Sarajeva. Intelektualci i umjetnici grada pod opsadom odgovarali su na vječna pitanja dobra i zla, nade i smrti, ljubavi i opstanka u teškim vremenima. Njihovi odgovori predstavljaju nadu za čovječanstvo i specijalnu studiju o mentalnom zdravlju pojedinaca izloženih višegodišnjem teroru.

Više o tome
"Uprkos višegodišnjem teroru u gradu pod opsadom, oko 300.000 Sarajlija ostaje u gradu i nastoji da preživi u nemogućim, dotad u ljudskom iskustvu neviđenim okolnostima. Svi oni su osuđeni na smrt, razlog za njihovu kaznu je zaboravljen, sat i dan njihove egzekucije nepoznat. Svijet gleda dnevne izvještaje iz grada pod opsadom i, zahvaljujući globalnoj televizijskoj mreži, Sarajevo postaje i njihova stvarnost, a ljudi koji žive u njemu su nestvarni za spoljni svijet. Trčeći pod snajperima, bježeći od granata u bitci za život, Sarajlije su živeći pod opsadom i trpeći najsofisticiranije vrste terora iskusili potpuno novo i pozitivno iskustvo izvučeno iz dubina pakla: čovjek može preživjeti kataklizmu i ostati ljudsko biće. Rad je postao zakon opstanka. Svaka osoba predstavljena u ovom magazinu ostala je u gradu pod opsadom kao i ostalih 300.000 stanovnika. Neki od njih su povremeno odlazili na kratka putovanja u spoljni svijet, mirno se vraćajući u grad pod opsadom i nastavljajući raditi. Postali su nova vrsta svjetskih putnika: isti bilo gdje, na najcivilizovanijim mjestima u Tokiju, Njujorku, Parizu, Meksiku, kao i u Sarajevu – gdje je civilizacija nestala, ali se istovremeno uspostavila neka druga, nova. Oni su igrali predstave, pravili skulpture, svirali, plesali, komponovali, glumili i režirali, pisali i objavljivali knjige – slaveći život. Jer život je tamo gdje je smrt." (Uvodnik Sarajevo LIFƎ magazina objavljenog u avgustu 1995. godine).

Naznaka:
Svi navedeni projekti su kasnije pokazali da je u stvaranju vrijednih priloga tumačenju i učenju o periodu 1991.-1999. u bivšoj Jugoslaviji ovaj metod ključ dokumentovanja događaja. Osim za lokalnu i globalnu edukaciju, ovaj projekat se takođe pokazuje vrijednim prilogom procesu istine i pomirenja, kao i procesu demokratizacije našeg poslijeratnog društva.